Fotoğrafın Tarihi

   Fotoğraf teknolojinin kültür tarihine en büyük armağanlarından biri...
   
   İnsanoğlunun çevresinde gördüklerini resme dökmesi ta mağara dönemlerine
dek uzanıyor. Görülen cisimleri bir kopyasının elde edilmesi, yani fotoğraf
makinesinin icadı ise ancak 19'cu yüzyılda olanaklı olabiliyor. Ve
insanoğluna bilmediği görmediği dünyanın kapılarını açıveriyor.
   
   Tarihte ilk fotoğrafı 1826 yılında Fransız fizikçi Joseph Niepce çekmiş,
kara kutu kullanarak görüntüyü kurşun-kalay alışımı özel bir plaka üzerine
düşürebilmişti. Ancak bulanık bir görüntünün elde edilmesi için bile sekiz
saat beklemek gerekiyordu.
   
   Niepce'nin fotoğraf tekniğini, eski ortağı Louis Jacques Daguerre bir
rastlantı sonucu daha da geliştirdi. Daguerre'un amacı karanlık odada, gümüş
iyodür levhada açığa çıkan görüntüyü sabitlemenin yollarını bulmaktı. Farklı
kimyasal maddelerin bulunduğu dolabına, daha sonra kullanmak ve temizlemek
üzere bozuk görüntülü bir filim levhası koymuştu.
   
   Bir gün levhayı aldığında görüntünün netleşmiş olduğunu fark etti. Buna
dolapta bulunan kimyasal maddelerden hangisinin neden olduğunu araştırmaya
girişti. tüm kimyasal maddeleri tek tek denemesine karşın bir türlü istediği
sonuca ulaşamıyordu. Sonunda, dolabın bir köşesinde kırılmış termometreden
akan civayı fark etti.

    Modern fotoğrafçılığın başlangıcı oldu bu buluş. 1839'da gelindiğinde
Daguerre ancak yirmi dakikalık bir pozlamada net görüntüler elde
edebiliyordu. Bu fotoğroflar "daguerreotype" adıyla anılıyordu. Portre
fotoğrafı çektiren kişilerin başı çevresine de kıpırdamamaları için
kıskaçlar konuyordu.
   
   1851'de Frederick Scott Archer otuz saniyeden az bir zaman içinde
negatif görüntüler kaydeden bir cam fotoğraf levhası geliştirdi. Kimyasal
karışımla kaplı levha, kamera içine konuyor ve kurumadan ışığa tutuluyordu.
Yine İngiliz bilim adamı olan William Fox Talbot da fotoğrafı banyo etmenin
farklı bir yolunu bulmuştu. Işığa duyarlı kimyasal maddelere batırılmış bir
kağıdın üzerine görüntü düştüğünde parlak bölgeler kararıyor, karanlık
bölgeler beyaz kalıyordu. Negatif görüntünün üzerine ışık tutarak arkasına
ışığa duyarlı başka bir kağıt koyan Talbot, böylece pozitif görüntüyü de
elde etmeyi başarmıştı. Ve buna Eski Yunanca'da "Güzel Resimler" anlamına
gelen kolotip adını vermişti. Dünyada ilk savaş fotoğrafları 1853'teki Kırım
Savaşı sırasında çekildi.

    Fotoğraf sanatının yaygınlaşması, George Eastman sayesinde oldu.
Birlikte tatile çıkmayı teklif eden, bu sırada da fotoğrafçılığı denemek
istediğini söyleyen arkadaşının teklifini kıramayan Easatman beş dolar
karşılığında tanıdığı bir fotoğrafçıdan, tatile gitmeden önce küçük bir ders
aldı. Doğrusu fotoğrafçılık hoşuna gitmişti. Bu konudaki yenilikleri
yakından izlemeye başladı. Çok geçmeden annesinin mutfağı laboratuvarı
haline geldi. kendi levhalarını kendi yapmak istiyordu. uzun denelerden
sonra kuru levha hayali gerçek oldu ve yıllarca biriktirdiği parayı bu işe
yatırarak kuru levha imal eden küçük bir fabrika kurmayı başardı. 1881
kışında büyük partiler halinde siparişler aldı. Ancak levhaların dayanamayıp
bozulduğu konusunda sürekli şikayetler geliyordu. Eastman da çaresiz,
bunları yenileriyle değiştirmek zorunda kalıyordu. İşler ters gitmeye
başlamıştı; Eastman fabrikayı kapatmak zorunda kalmıştı.

    Peşpeşe gelen aksilikler Eastman'ı yıldırmadı. İngiltere'ye giderek en
iyi kuru plak formülünü satın aldı. Ardından makaraya sarılabilen fotoğraf
filmini geliştirdi. George Eastman herkesin satın alabilmesi durumunda
fotoğrafın ticari potansiyelinin büyük olacağını fark etmişti. Kısa bir
zaman sonra fabrikasında fotoğraf makinesi dahil her türlü fotoğraf
malzemesi yapmaya başladı. 1888'de, ilk fotoğraf makinesi olan Kodak no.1'i
imal etti. 25 dolara satılan fotoğraf makinesi isteyen herkes tarafından
alınabilir duruma gelmişti. Makine, elde taşınabilir, basit bir kutu
biçimindeydi; içinde yüz pozluk filmiyle birlikte satılıyordu. Filim bitince
müşteri makineyi firmaya iade ediyor ve 10 dolar karşılığında makinesine
yeni bir filim taktırabiliyordu. Böylece amatör fotoğrafçılık doğdu. Bugün
Kodak fabrikaları yüzlerce dönümlük arazi üzerine kurulu bir kent
görüntüsündedir.

    Fotoğraf sanatı Osmanlı toraklarına da gezginler yoluyla girdi ve ilk
kez yenilikçi padişah II. Mahmut döneminde başladı. Batı'nın keşfi fotoğraf
sayesinde Doğu'nun gizemli dünyası aydınlanmıştı. Fotoğrafçılara nişan
verilmesi geleneği Abdülmecid döneminde görüldü ama fotoğraf sanatı en çok
II. Abdülhamid zamanında desteklendi. Kendisi de fotoğraf çeken padişah,
çıkarılacak af için tüm ceza evlerindeki mahkumların gruplar halinde
fotoğraflarını çektirmiş ve mahkumlarla ilgili tüm bilgilerin yazılı olduğu
albümlere bakarak af kararı vermişti. Ancak o dönemde, kimi tutucu
çevrelerin etkisiyle fotoğrafçılık Müslümanlar tarafından değil, Hıristiyan
dinine mensup topluluklar tarafından ilgi gördü. İmparatorluğun çeşitli
yerlerinde yaşayan Ermeni aileleri, bu mesleği öğrenmeleri için çocuklarını
İstanbul'daki fotoğrafhanelerde çalışmaya gönderiyorlardı.

    İlk fotoğraflar Asya ile Avrupa'yı birbirine bağlayan, dönemin en önemli
kentlerinden İstanbul'da çekildi. Fotoğraflarda görülen peçeli "Türk
kadınları" aslında Osmanlı giysileri içindeki Hıristiyan kadınlarıydı.
Anadolu topraklarına ait ilk fotoğraflar 1840'ta İzmir'e gelen fredic Goupil
Fesquet tarafından, Kurtuluş savaşı'na ait pek çoğu da savaşa katılan
askerler tarafından çekildi.

    Müslümanların fotoğraf sanatına ilgisi ise Cumhuriyetin ilanı ile
başladı. Bu dönemde kurulan fotoğraf stüdyolarının çoğunun adı "Zafer"di.
Türkiye'de ilk fotoğraf sergisi 1932'de Gazi Orta Öğretmen Okulu ve eğitim
Enstitüsü'nde açıldı. İlk fotoğraf yarışması ise Ankara Halkevi tarafından
1933'te düzenlendi. Bu dönemde pek çok fotoğraf sanatçısı Atatürk'ün
fotoğraflarını çekmek için adeta yarış ederlerdi.
    Zamanla fotoğraf makineleri kaset filmli, basit ve ucuzlarından otomatik
olarak ayarlanabilenlerine, çekimden bir kaç dakika sonra basılmış resmi
veren polaroidlerden kullanıcının istediği gibi ayarlayabileceği karmaşık
denetim sistemlerine sahip olanlara dek uzanan çeşitte arttı. Fotoğrafçılık
yıllar boyu hem bir sanat biçimi, hem de hobi olmanın ötesinde pek çok
bilimsel ve teknolojik alanda da kullanıldı. Günümüzde kullanımı hızla
yaygınlaşan dijital fotoğraf makineleri ise adeta bir devrim yarattı.

    Teknoloji hızla ilerliyor. Dijital kameralardan sonra daha neler neler
çıkacak kim bilir ama ünlü karikatürist latif Demirci'nin dediği gibi
"Herkes bir kamera sahibi olabilir ve bir şeyler çekebilir... Önemli olan
kameranı nereye koyduğun.

Buradaki bilgiler Bütün Dünya dergisinden alınmıştır

Ana Sayfa                                                                       Sayfa Başı